Het is hier seksistisch! Of toch niet?

Het is hier seksistisch! Of toch niet?

Iets is seksistisch of het is het niet. Je kunt het namelijk objectief vaststellen. Het subjectieve oordeel van de ontvanger dat iets niet smaakvol of zelfs beledigend is, is niet van belang. De intentie van de boodschapper zegt hier veel meer over. Iets onterecht als seksistisch kwalificeren is bovendien contraproductief en doet afbreuk aan de strijd tegen seksisme die wel degelijk nodig én het voeren waard is.

Deze week ontplofte de discussie in Nederland over wat seksistisch is. Aanleiding was de column ‘Vrouwen vernederen, big business voor Geenstijl‘ van Rosanne Hertzberger in het NRC. En haar oproep aan adverteerders van GeenStijl om te heroverwegen of ze hun advertenties daar wel moeten tonen.

GeenStijl is namelijk verantwoordelijk voor DumpertReeten. Hier beoordelen ze video’s door een score te geven van 1 tot 5 reeten. Dus een score van 1 tot 5 vrouwenbillen in plaats van bijvoorbeeld 1 tot 5 sterren. En dit is volgens Rosanne Hertzberger seksistisch en ‘kan zo in de tekstboeken over hoe vrouwen te objectiveren‘.

Het deed mij mezelf de vraag stellen wanneer iets nu eigenlijk (per se) seksistisch is? Seksisme is het hebben van een waardeoordeel op basis van iemands geslacht en eventueel ook nog naar dit waardeoordeel handelen. Dus hoe bepaal je of iets seksistisch is? En wanneer is het dat ook vooral niet?

Gevoel van de ontvanger is niet relevant

Het enkele feit iemand dat de ontvanger van een boodschap over vrouwen hier aanstoot aan neemt of deze onprettig, beledigend of niet smaakvol vindt, maakt deze boodschap nog niet per se seksistisch.

Net zo goed als niet:

  • elke film over de holocaust en jodenvervolging per se antisemitisch is;
  • elk geval van geweld tegen een persoon van een ander ras per se een geval van racisme is;
  • elke kritiek op de Islam doctrine per se discriminerend of islamofobisch is.

Bij alle bovenstaande voorbeelden heb je ook de intentie van de boodschapper nodig om het op waarde te kunnen schatten. De boodschap alleen is niet voldoende.

Intentie van boodschapper is doorslaggevend

Je kunt objectief vaststellen of een uitspraak of actie seksistisch is. Beste hulpmiddel hierbij, naast natuurlijk de inhoud van de boodschap, is de intentie van de boodschapper.

Mooi voorbeeld zag ik deze week bij Pauw. Myrthe van der Meer sprak hier over haar nieuwe boek ‘Het houden van mannen’.

Het boek is een soort veldgids over het houden van mannen. Vergelijkbaar met de vele veldgidsen over dieren. Boeken die uitleggen hoe een bepaalde diersoort in elkaar zit. Wat de karaktereigenschappen zijn, wat ze eten, hoe je ze moet behandelen etc.

Het boek is één grote verzameling van generaliserende beelden en waardeoordelen over mannen. Het is een boek dat daarom overduidelijk binnen de definitie van seksisme valt. Namelijk het hebben van een waardeoordeel op basis van geslacht. Je zou het dus makkelijk kunnen kwalificeren als een seksistisch boek.

Toch is er geen ophef over dit boek. En terecht. De 6 andere personen aan tafel bij Pauw, waarvan 5 mannen, vonden het vooral geestig, vermakelijk en herkenbaar. Ze namen er in ieder geval geen aanstoot aan.

Dit komt omdat de intentie van Myrthe van der Meer overduidelijk niet serieus is. Maar haar doel is om te overdrijven en absurd te zijn. Om te vermaken en te laten lachen.

Het is duidelijk dat velen het belang van intentie niet op waarde schatten. Myrthe van der Meer kreeg voor het uitbrengen van het boek namelijk al reacties dat ze dit niet kon maken. Reacties als ‘Dit boek moet verboden worden, dit kan echt niet.’. Waarbij de onderbouwing was: ‘het houden van vrouwen kan ook niet, dus het houden van mannen mag ook niet.

De intenties van Myrthe van der Meer leken hierin niet van belang.

DumpertReeten

Ook de intenties van GeenStijl bij DumpertReeten worden niet op waarde geschat. En dat is onterecht. Het is simpel. Het Engels voor beoordelen is ‘raten’ en fonetisch is dit hetzelfde als reten oftewel billen. Ergo 1 tot 5 mooie billen om een video te raten of beoordelen. Geestig en zeker niet kwaadaardig bedoeld. Ongeacht of je het smaakvol vindt.

Rosanne Hertzberger stelt tonen van vrouwenbillen in haar titel gelijk aan ‘vrouwen vernederen’. Kan me niet aan de indruk onttrekken dat je dan niet oprecht bent. En zoekt naar seksisme waar het er niet is. Ze doet er haar terechte afkeer en strijd tegen seksisme bovendien geen plezier mee.

The girl who cried sexism

Het té makkelijk en onterecht als seksistisch (of voor mijn part als racistisch, discriminerend, antisemitisch etc.) bestempelen van uitspraken en handelen is een kwalijke zaak. Het gaat namelijk ten kosten van de geloofwaardigheid van deze kwalificatie in gevallen waarin het wel terecht is.

En gevallen waarin de kwalificatie van seksisme terecht is zijn er legio. Het werd ook wel duidelijk in het vervolg van de hetze tussen het NRC enerzijds en GeenStijl anderzijds. Naar mijn mening beneden alle peil en het schoolvoorbeeld dat seksisme wel degelijk een echt probleem is. Een probleem dat onze aandacht, verontwaardiging, veroordeling en kritiek verdiend.

Maar zij die bij het uitspreken van kritiek en veroordeling tegen seksistisch gedrag intentie niet op waarde schatten bewijzen hun strijd tegen seksisme geen dienst. Ze lopen het risico te worden gezien als ‘The boy who cried wolf’. Of in dit geval ‘The girl (or boy) who cried sexism’. En dit is contraproductief en doet afbreuk aan een strijd die wel degelijk het voeren waard is.